12 mei ’26 – Wie aan een puntenstelsel voor bestuurders van motorrijtuigen denkt, denkt al snel aan jonge bestuurders die nog maar net hun rijbewijs op zak hebben. Helaas maken beginnende bestuurders vaker brokken in het verkeer. Er geldt een speciale regeling voor beginnende bestuurders om goed rijgedrag te stimuleren. Voor bepaalde ernstige verkeersovertredingen krijg je als beginnend bestuurder strafpunten. Geldt dit alleen voor jonge bestuurders?
Feit of fabel: Het puntenstelsel geldt alleen voor jonge bestuurders
Jonge automobilist vaker betrokken bij een ongeval
Volgens de factsheet Jonge Automobilisten van het Instituut voor Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV)[1] is het risico voor jonge automobilisten om bij een dodelijk ongeval betrokken te raken ongeveer 4,5 keer hoger dan voor meer ervaren automobilisten in de leeftijdsgroep 30 tot 65 jaar. Vooral in het eerste jaar na het halen van het rijbewijs is dat risico het hoogst. Het risico op ongevallen voor jongeren is hoger door een combinatie van hun leeftijd (de hersenen zijn tot het 25e levensjaar nog niet volgroeid) en weinig rijervaring. Zij zijn eerder geneigd om risico’s te nemen en zijn gevoeliger voor groepsdruk. Ook blijken jonge mannen vaker dan oudere automobilisten en jonge vrouwen onder invloed van drugs te rijden. Dit geldt het sterkst voor het gebruik van cannabis.[2]
Het beginnersrijbewijs
Om veilig rijgedrag te stimuleren en het aantal ongevallen te verminderen, heeft de overheid het beginnersrijbewijs in 2002 ingevoerd. In de volksmond wordt dit vaak het ‘puntenrijbewijs’ genoemd. Leeftijd is daarbij niet beslissend. De overheid is daar duidelijk over: iedereen met een eerste rijbewijs is een beginnend bestuurder, ongeacht de leeftijd.[3] Ook maakt het niet uit voor welk soort voertuig het rijbewijs geldt. Dit betekent dat een beginnend bestuurder niet automatisch hetzelfde is als een ‘jonge bestuurder’. In de praktijk vallen die groepen wel vaak samen. Veel mensen halen hun eerste rijbewijs nu eenmaal op jonge leeftijd en daardoor ontstaat al snel het beeld dat het beginnersrijbewijs alleen voor jongeren is bedoeld.
Als je het rijbewijs haalt op 17-jarige leeftijd of 18+, dan ben je 5 jaar lang een beginnend bestuurder. Heb je het rijbewijs gehaald op 16-jarige leeftijd en/of het betreft het rijbewijs AM (bromfiets, scooter, speedpedelec, snorfiets en brommobiel) of T (trekkerrijbewijs), dan heb je 7 jaar lang een beginnersrijbewijs.
Een beginnend bestuurder krijgt strafpunten voor ernstige verkeersovertredingen, zoals:
- gevaar of hinder veroorzaken in het verkeer;
- veroorzaken van een verkeersongeval met dodelijk gevolg of zwaar lichamelijk letsel;
- bumperkleven bij een snelheid van meer dan 80 kilometer per uur;
- op autosnelwegen meer dan 40 kilometer per uur harder rijden of op andere wegen meer dan 30 kilometer per uur harder rijden dan is toegestaan;
- verkeersregels niet goed naleven, waardoor een aanrijding met lichamelijk letsel of materiële schade ontstaat.
Je krijgt een strafpunt voor deze overtredingen als er sprake is van een onherroepelijke veroordeling of een transactie[4].
Bij twee strafpunten als beginnend bestuurder moet je het rijbewijs bij de politie inleveren en volgt een rijvaardigheidsonderzoek door het CBR. Het is verplicht aan dit onderzoek mee te werken. Daarna beslist het CBR of je rijbewijs geldig blijft of ongeldig wordt. Ook kan het CBR een Educatieve Maatregel Gedrag opleggen. Dit komt dan naast de straf die je voor de overtreding krijgt van de rechter of het Openbaar Ministerie.
Als je rijbewijs ongeldig wordt verklaard, dan moet je opnieuw theorie- en rijexamen doen.
Het puntenrijbewijs (recidiveregeling alcohol en drugs)
Naast het beginnersrijbewijs bestaat ook het puntenrijbewijs. Het puntenrijbewijs geldt voor alle bestuurders, dus zowel beginnende als ervaren bestuurders van motorrijtuigen. Het is bedoeld om het gebruik van alcohol en drugs in het verkeer tegen te gaan. Voor beginnende bestuurders ligt de alcohollimiet lager (0,2‰) dan voor ervaren bestuurders (0,5‰). Je ontvangt een eerste registratie (ook wel bekend als strafpunt) als je onherroepelijk wordt veroordeeld of een strafbeschikking onherroepelijk is geworden voor:
- rijden onder invloed van alcohol of drugs
- niet meewerken aan een ademanalyse of bloedonderzoek
- het onder invloed van alcohol of drugs veroorzaken van een ernstig verkeersongeval of het daarbij niet meewerken aan een ademanalyse of bloedonderzoek
Wie binnen vijf jaar voor de tweede keer onherroepelijk wordt veroordeeld voor een van de bovengenoemde overtredingen, krijgt een tweede registratie en is het rijbewijs kwijt. Het rijbewijs wordt dan “automatisch” (van rechtswege) ongeldig.[5] Wat betreft het rijden onder invloed van alcohol, moet het bij de tweede overtreding wel om een promillage van 1,3 of meer of het weigeren van een alcoholonderzoek gaan.
Als je weer een geldig rijbewijs wilt krijgen, dan moet je opnieuw een theorie- en rijexamen doen en bij het CBR door middel van een rijvaardigheidsonderzoek aantonen dat je weer geschikt bent om een motorrijtuig te besturen.
De strafrechter kan een rijontzegging van maximaal 5 jaar opleggen in geval van het rijden onder invloed van alcohol of drugs.
CIS-registratie van de ontzegging van de rijbevoegdheid
Stichting Centraal Informatie Systeem (CIS) beheert de gegevens die voor verzekeraars en gevolmachtigden van belang zijn. Onder verantwoordelijkheid van het Verbond van Verzekeraars levert de overheid de ontzeggingen van de rijbevoegdheid aan bij de CIS databank. Het is voor een verzekeraar van belang om te weten of een rechter heeft bepaald dat een verzekerde (tijdelijk) geen motorrijtuig mag besturen. CIS stelt deze gegevens ter beschikking aan de deelnemende motorrijtuigverzekeraars.
Als je na de periode van rijontzegging weer over een geldig rijbewijs beschikt en een nieuwe motorrijtuigverzekering wil afsluiten, zal het moeilijk zo niet onmogelijk zijn om dit bij een reguliere verzekeraar te doen. Je kunt dan meestal wel een motorrijtuigverzekering bij de Vereende afsluiten: de Vereende is gespecialiseerd in het verzekeren van bijzondere risico’s en/of mensen die moeite hebben om zich ergens anders te verzekeren vanwege een minder gunstig verzekeringsverleden.[6]
Gevolgen van het rijden zonder geldig rijbewijs voor de verzekering
Als je met een ongeldig rijbewijs de weg op gaat en schade veroorzaakt met de auto, dan zal de motorrijtuigverzekeraar geen dekking verlenen omdat vrijwel alle verzekeraars dit als dekkingsuitsluiting in hun polisvoorwaarden hebben opgenomen. De schade van de benadeelde zal de verzekeraar wel vergoeden omdat dit verplicht is op grond van de Wet aansprakelijkheidsverzekeringen motorrijtuigen (WAM). Vanwege het ontbreken van dekking zal de verzekeraar de aan de benadeelde betaalde schadevergoeding dan op jou verhalen.
Bovendien is rijden zonder geldig rijbewijs strafbaar!
Zie ook het artikel van de Vereende: Ben je verzekerd met een verlopen rijbewijs? Onze expert legt het uit.
Feit of fabel?
De stelling “Het puntenstelsel geldt alleen voor jonge bestuurders.” is een fabel.
In het dagelijks taalgebruik wordt vaak gesproken over het puntenstelsel, maar het zijn verschillende regelingen met een eigen doel. Het beginnersrijbewijs geldt voor wie voor het eerst een rijbewijs haalt en dat is niet per definitie een jongere. Bij beginnende bestuurders ligt de nadruk op het vroeg corrigeren van gevaarlijk verkeersgedrag in de eerste jaren op de weg.
Daarnaast bestaat er een puntenrijbewijs dat geldt voor alle bestuurders van een motorrijtuig. Hier ligt de nadruk op het tegengaan van recidive: bestuurders moeten beseffen dat herhaald rijden onder invloed serieuze gevolgen heeft.
De leeftijd doet bij beide regelingen dus niet ter zake, waar het om gaat is de verkeersveiligheid.
Auteur
Sandra Groen, Senior specialist schade bij de Vereende
[1] FS-Jonge-automobilisten.pdf
[3] Wanneer krijg ik een beginnersrijbewijs? | Rijksoverheid.nl
[4] Een aanbod van de officier van justitie aan de verdachte om een strafzaak buiten de rechter om te doen. Als de verdachte hiermee akkoord gaat, dan ziet de officier van justitie af van verdere strafvervolging.