23 juni ’26 – Bestuurders die een aanrijding in scène zetten met de bedoeling de verzekeraar op te lichten, zorgen voor grote maatschappelijke schade. De Vereende en andere verzekeraars doen hun uiterste best om verdachte patronen in schadeclaims te herkennen en nader te onderzoeken. Stichting VbV helpt hen daarbij.
Twee auto’s die laat in de avond op elkaar botsen op een verder verlaten industrieterrein. Een verzekerde die zwaar lichamelijk letsel claimt na een aanrijding, terwijl zijn voertuig eigenlijk weinig schade vertoont. Betrokkenen bij een ongeluk die volgens een databank elkaar al kennen van een eerder incident. Het zijn zomaar wat indicatoren die kunnen duiden op een opzetaanrijding. Of nauwkeuriger geformuleerd: een bewust gereden aanrijding.
De schade door deze vorm van fraude loopt in de miljoenen. “Verzekeraars lijden er aanzienlijke verliezen door. Voor de klanten heeft het hogere premies en strengere acceptatievoorwaarden tot gevolg. Maar opzetaanrijdingen dragen ook bij aan maatschappelijke onrust en gevoelens van onveiligheid. En ze zijn funest voor het onderling vertrouwen tussen klant en verzekeraar.”
Aan het woord is Sarmano Kano-Tarah. Hij is relatiemanager fraude- en criminaliteitsbeheersing bij Stichting Verzekeringsbureau Voertuigcriminaliteit (VbV), een gezamenlijk initiatief van Nederlandse schadeverzekeraars. Het VbV vertegenwoordigt de belangen van de verzekeraars, verzekerden, lease- en verhuurmaatschappijen die door voertuig- en vaartuiggerelateerde criminaliteit worden benadeeld.
Signaal om extra alert te zijn
Bewust gereden aanrijdingen zijn een belangrijk thema voor Stichting VbV. “Wij proberen verzekeraars te ondersteunen bij het herkennen van signalen. Dat doen we onder meer door kennis aan te reiken. Wij vergelijken, zonder dossierinhoud, openbare data, patronen en opvallendheden, zodat we schadebehandelaars preventief kunnen attenderen op indicatoren/signalen. Het is uiteindelijk aan de verzekeraar om te beslissen of het loont om een claim nauwkeuriger te laten onderzoeken. Let wel, niet elke aanrijding met opvallendheden is frauduleus, maar het is wel een signaal om extra alert te zijn.”
Casussen
Daarnaast kunnen verzekeraars aan het VbV altijd casussen voorleggen. “Wij hoeven geen inhoudelijke schadedossiers in te zien”, benadrukt Kano-Tarah, “globale gegevens zijn voldoende.”
Een voorbeeld: “Stel, er heeft een aanrijding plaatsgevonden bij een Volkswagen Golf uit jaar X, met schade Y en geclaimd lichamelijk letsel Z. Het VbV weet welke informatie het voertuig vasthoudt bij dit type VW Golf, en wanneer bijvoorbeeld de airbags afgaan van het voertuig. Met deze kennis kan de verzekeraar, indien nodig, op basis van de indicatoren verder onderzoek verrichten.”
Sneller signaleren
Het VbV ontwikkelt tools op basis van openbare bronnen om verzekeraars te helpen om fraude en bewust gereden aanrijdingen sneller te signaleren. “Verzekeraars kunnen in de toekomst, via de VbV-App, op basis van het kenteken en de schadedatum van ons indicatoren ontvangen van het betreffende voertuig. Zo’n indicator is bijvoorbeeld een lage bruto BPM, de Belasting voor Personenauto’s en Motorrijwielen. Een auto die net geïmporteerd is, met een lage BPM, kan bijzonder zijn. Bijvoorbeeld als het voertuig recentelijk total loss is geweest.”
“En op verzoek van verzekeraars kan het VbV ook data analyseren waarmee mogelijke verbanden of overeenkomsten tussen claims herkend kunnen worden. Alles op basis van openbare bronnen.”
Van alle tijden
Ook de Vereende krijgt te maken met bewust gereden aanrijdingen. “Ik denk dat het van alle tijden is”, zegt Anita Hersbach, operationeel onderzoeker bij de afdeling Speciale Zaken.
Soms zijn er meerdere partijen betrokken bij een bewust gereden aanrijding, tot aan de schadehersteller toe, weet Hersbach. “Ik heb meegemaakt dat een garage een oude schade alleen cosmetisch had hersteld, zodat de auto maar een heel klein tikje nodig had om bij een volgende aanrijding compleet ingedeukt te raken. Zo probeerde de bestuurder oude schade alsnog te claimen.”
Andere kenmerken die Hersbach noemt, die kunnen duiden op een opzetaanrijding: “Een dure, nieuwe auto die veel schade heeft, in combinatie met een ander, veel goedkoper voertuig of een huurauto, waar de aanrijding mee is veroorzaakt. Soms zegt de betrokkene dat hij geprobeerd heeft de andere partij te ontwijken, en daarbij een stuk straatmeubilair heeft aangereden. Dan is er schade aan beide kanten van de auto. Het komt voor dat de aangereden auto dan al oude schade had die men met de nieuw ontstane schade vergoed probeert te krijgen van de verzekeraar van het ‘aansprakelijke’ motorvoertuig.”
Verdachte zaken
De afdeling Speciale Zaken krijgt verdachte zaken doorgestuurd van collega’s van de schadeafdelingen van de Vereende, het Waarborgfonds en het Nederlands Bureau Motorrijtuigverzekeraars. Hersbach en haar collega’s hebben verschillende digitale tools tot hun beschikking om claims met onderzoekindicatoren te checken.
“Zo controleren we de aanrijdingen op eerdere claims of bijzonderheden. We gebruiken verschillende tools om data te zoeken, zoals bijvoorbeeld verkoopadvertenties met (schade)foto’s van motorvoertuigen.”
Aanrijdingsschade beoordelen
Ze vervolgt: “Om een aanrijdingsschade goed te kunnen beoordelen, heb je de gegevens van beide voertuigen nodig, bijvoorbeeld een expertiserapport met foto’s. Soms zijn er ook dashcambeelden die we van getuigen of betrokkenen zelf krijgen. Dashcambeelden zijn heel waardevol materiaal om meer te weten te komen over de toedracht, maar ook voor het beoordelen van de aansprakelijkheid.”
“Ook kunnen we een verkeersongevallenanalysebureau inschakelen voor verder onderzoek. Een verkeersongevallenanalist kan de voertuigen uitlezen; hij heeft speciale tools om vast te stellen of de voertuigen elkaar geraakt kunnen hebben, en hoe en met welke snelheid dat is gebeurd. Verder kunnen we informatie opvragen bij andere verzekeraars, stichting CbV (Centrum Bestrijding Verzekeringscriminaliteit), het VbV en het ICV (Intelligence Centrum Voertuigcriminaliteit).”
Als niet kan worden aangetoond dat de aanrijding in scène is gezet, staakt Speciale Zaken het onderzoek en gaat het dossier terug naar de schadeafdeling. De schadebehandelaar neemt dan een beslissing over het recht op schadevergoeding. Als de toedracht onvoldoende overeenkomt met het schadebeeld of de schade is onvoldoende aangetoond, dan kan de afdeling alsnog besluiten om de schade niet uit te keren.
De rol van adviseurs
Ook verzekeringsadviseurs zullen te maken krijgen met claims die zij niet helemaal vertrouwen. Hersbach adviseert hen om in zo’n geval altijd in gesprek te gaan met de klant. “De adviseur is de schakel tussen de verzekeraar en de klant. Als de adviseur twijfelt of de claim wel helemaal klopt en de klant weet die twijfel niet bij hem weg te nemen, dan willen wij graag dat de adviseur contact met ons opneemt, zodat wij het verder kunnen onderzoeken. De adviseur behoort ervoor te zorgen dat wij alle informatie krijgen waar wij om vragen.”
Deepfakes
Voor de toekomst verwachten zowel Anita Hersbach als Sarmano Kano-Tarah veel gevolgen voor hun werk van artificiële intelligentie en andere digitale hulpmiddelen. Van deepfakes tot vervalste bonnen van hulpverleners bij zogenaamd lichamelijk letsel. Hersbach: “Je verbaast je soms over wat er allemaal technisch mogelijk is. Ik verwacht dan ook dat in de toekomst fysieke expertise steeds belangrijker wordt. Beoordeling op afstand op basis van foto’s is in veel gevallen niet meer afdoende.”
Kano-Tarah sluit zich daarbij aan. “Verzekeraars willen graag zaken op afstand afwikkelen. Maar bij een vermoeden van een bewust gereden aanrijding is het echt zaak iemand langs te sturen.”
Alert blijven
Kano-Tarah roept alle partijen in de schadeketen op om alert te blijven en goed te communiceren met elkaar. “Door samen op te treden kunnen we de gevolgen van bewust gereden aanrijdingen zo klein mogelijk houden en het vertrouwen in verzekeringen behouden. Denk aan het goed bijhouden van gezamenlijke databanken en regelmatige scholing van schadebehandelaars.” Hij hoopt dat ook leasemaatschappijen, fleet-owners en verhuurbedrijven meewerken. “Door incidenten zorgvuldig te registreren en verdachte patronen te delen.”