23 juni ’26 – Woningbrand ontstaat vaak in de keuken. En ‘vlam in de pan’ is een belangrijke oorzaak. Maar ook elektrische apparaten – met en zonder oplader – kunnen een gevaar vormen. Plus gebrek aan alertheid van bewoners. Adviseur Brandveilig Leven Eliene van der Velden geeft tips om keukenbrand te voorkómen en ontkracht misverstanden. “Ga nooit lopen met een hete pan.”
“Tegenwoordig zijn mensen heel snel afgeleid. Ze letten niet op, hebben geen aandacht voor wat ze doen.” Eliene van der Velden van Brandweer Haaglanden maakt deze opmerking een paar keer tijdens het interview op de kazerne in Rijswijk. “Ze zetten bijvoorbeeld een frituurpan aan en gaan dan achter de computer zitten.”
Een vlam in de pan is een van de grootste oorzaken van keukenbrand, zegt Van der Velden. “Frituurvet heeft een ontbrandingspunt tussen de 200 en 300 graden Celsius. Dus als je er niet bij blijft, kan het vanzelf ontstaan. De branddriehoek – zo noemen wij alles wat er nodig is om brand te krijgen: brandstof, zuurstof, warmte – zijn allemaal in de pan aanwezig.”
Een andere oorzaak van vlam in de pan komt voor bij gaspitten: “Als de pan te vol is en er vet over de rand lekt, kan de vlam van de gaspit via de zijkant van de pan naar binnen kruipen. Koken op inductie is dan ook veiliger, hoewel dat niet betekent dat het gevaar helemaal geweken is.”
Zestien jaar brandweervrouw
Eliene van der Velden was zestien jaar brandweervrouw. Sinds twee jaar is ze adviseur Brandveilig Leven. Ze kiest haar woorden zorgvuldig bij de vraag wat je moet doen als de vlam in de pan slaat.
“Als je durft, doe dan voorzichtig het deksel op de pan. Of iets anders wat je bij de hand hebt: desnoods een dienblad, als je de pan maar goed afsluit en de zuurstoftoevoer stopt. Zet daarna het gas dan wel de warmtetoevoer uit, en doe de afzuigkap uit. Blusdekens adviseren we niet meer. Bij grotere branden kunnen de vlammen erdoorheen komen.”
Is de brand eenmaal gedoofd, laat dan de pan minstens een uur afkoelen. “Hoe erg de stank in je huis ook is, ga nooit lopen met de pan, vanwege struikelgevaar. En laat het deksel erop. Het is gebeurd dat iemand na een kwartier wil kijken, het deksel eraf haalt, waarna door de hitte en de toestromende zuurstof opnieuw de vlam in de pan slaat.”
Maar niet iedereen durft het deksel op de pan te doen als de vlammen eruit komen. Wat dan? “Dan moet je het vooral niet doen”, zegt Van der Velden beslist, “want dan loop je alleen maar gevaar op brandwonden. In dat geval trek je de keukendeur achter je dicht, je gaat samen met je eventuele huisgenoten je huis uit en je belt 112.”
Misverstanden
Regelmatig hoort Van der Velden misverstanden over vlam in de pan. “Sommige mensen denken dat je de afzuigkap aan moeten laten staan. Maar die zorgt er juist voor dat de vlammen omhoog gezogen worden, waardoor ook de afzuigkap zelf ontbrandt.”
Ook niet doen: het vuur zelf proberen te blussen met een schuimblusser of vetbrandblusser. Of water erop gooien: “Dan ontstaat er alsnog een steekvlam.”
Andere brandoorzaken
Ook keukenapparaten die te heet worden zijn een belangrijke oorzaak. Denk aan koffiezetapparaten, waterkokers, broodroosters, ovens, aldus Van der Velden. “Dat kan door een defect, door verkeerd onderhoud of gewoon pech. Dus ook hier geldt: blijf erbij.”
Bij airfryers kan vetophoping door slecht reinigen een gevaar vormen. Ook bakpapier in de airfryer is niet handig. Moderne ovens beschikken over een pyrolyse-functie. “Die reinigt de oven op hoge temperatuur, heel effectief. Maar de gebruiker moet wel goed de instructies volgen. Te veel vuil en vet in de oven vormen een risico.”
Daarnaast ziet Van der Velden veel oude apparaten, die sneller storingen vertonen. “Mensen vertellen me dan trots dat hun cv-ketel of wasdroger al twintig jaar oud is. Denk eens na!”
Slimme stekker
Apparaten met lithium-ion-batterij en oplaadaccu vormen inmiddels een bekend risico. “Veel mensen vergeten de lader uit het stopcontact te trekken als het apparaat opgeladen is. Ook dat kan brand veroorzaken. Wij adviseren daarom een slimme stekker. Die stopt het opladen vlak voor de honderd procent is bereikt.”
Bijkomend probleem van de moderne techniek is dat veel oudere woningen er niet op zijn gebouwd om zoveel apparatuur op te laden. “Hier in de buurt bijvoorbeeld staan jaren-vijftig-portiekwoningen. Die hebben te weinig groepen en te weinig stopcontacten. Dus gaan veel bewoners doorlussen. Ik heb zelfs wasmachines gezien die op verlengsnoeren waren gezet.”
Risicogroepen
Bepaalde groepen mensen lopen extra risico als het om keukenbrand gaat. Zoals studenten. “Wat we vaak tegenkomen is dat studenten uit zijn geweest, ’s nachts thuiskomen en honger krijgen. Ze zetten de frituur aan, gaan zitten en vallen in slaap. Daarnaast zien we dat in studentenhuizen vaak gewone pannen met vet worden gevuld, in plaats van frituurpannen met veiligheidsafslag.”
Ouderen vormen een andere risicogroep. “Oudere mensen zijn over het algemeen vergeetachtiger, trager en minder zelfredzaam. Bovendien moeten we van de overheid allemaal langer zelfstandig blijven wonen. Kortom, het risico op brand is bij deze groep groter.”
Rook
Tot slot waarschuwt Van der Velden voor rook: “Veel mensen zijn bang voor vuur, maar vaak is rook erger dan de vlammen. Rook is giftig, na het inademen van rook is er een grote kans dat je niet meer helder kan denken. En je longen kunnen er niet tegen, die verbranden in feite. Over het algemeen wordt er gezegd dat je maar drie keer rook kan inademen, voordat je bewusteloos raakt.”
Preventieve tips die verzekeringsadviseurs hun klanten absoluut moeten meegeven:
|