Veilig vluchten bij woningbrand: iedere seconde telt

8 juli ’26 – Bij een woningbrand is er gemiddeld maar twee à drie minuten tijd om veilig het huis te verlaten. Vooral ’s nachts kan rookvorming het vluchten moeilijker maken. Danny Avtzis van Brandweer Haaglanden geeft tips hoe mensen zichzelf en hun gezin uit zo’n situatie kunnen redden. “Het loont de moeite om een vluchtplan op te stellen.”

Brand in huis? Mij overkomt dat niet, zullen de meeste mensen denken. Toch heeft de brandweer het afgelopen jaar weer 128 reddingen moeten uitvoeren bij woningbranden. Voor 26 mensen liep de brand fataal af (zie kader).

Er leven nogal wat misverstanden over woningbrand, zegt Danny Avtzis, adviseur Brandveiligheid. “Veel mensen zijn bang om te overlijden door de vlammen. Maar de meest voorkomende doodsoorzaak bij woningbranden is de rook. Een paar ademteugen van giftige of hete rook zijn al genoeg om bedwelmd te raken.”

Hoestend wakker worden

Een brand in huis verspreidt zich snel. “Bij een gemiddelde woningbrand heb je echt maar twee à drie minuten om jezelf in veiligheid te brengen”, benadrukt Avtzis. “En iedereen denkt zijn eigen huis te kennen. Maar als je middenin de nacht gedesoriënteerd en hoestend wakker wordt, is dat toch anders. Daarom is het goed dat sinds een paar jaar rookmelders verplicht zijn.”

Danny Avtzis werkt voor Brandweer Haaglanden. Naast brandbestrijding heeft de brandweer ook als doelstelling het voorkomen van incidenten en het beperken van risico’s. “Onze collega’s brengen onveilige situaties in kaart en adviseren gemeenten en andere partners over het gebruik van de ruimte en infrastructuur. Denk aan het beoordelen van bouwplannen. Zodat er bijvoorbeeld geen opslag van gevaarlijke stoffen komt naast een kinderdagverblijf of een ziekenhuis.”

Als je slaapt, werkt je reukvermogen niet.

Tips

Avtzis geeft een aantal tips om veilig en snel het huis te verlaten bij brand.

• Zorg dat op elke verdieping een rookmelder hangt. “Bij voorkeur op een centrale plek, in een hal of trappenhuis. Check of je ze goed kunt horen. Zodat er ’s nachts iemand wakker wordt die de rest kan waarschuwen. Want als je slaapt, werkt je reukvermogen niet.”
• Stel met je gezin een vluchtplan op. “Dat hoeft niet ingewikkeld te zijn. Zorg er gewoon voor dat elke huisgenoot weet wat hij of zij moet doen, en wat voor hem/haar de snelste weg naar buiten is.”
• Een vluchtoefening houden is geen overbodige luxe. “Probeer eens – met huisgenoten, niet alleen – of je geblinddoekt vanuit je bed de voordeur kunt vinden, plus de huissleutels. Bedenk hoe je vanuit iedere ruimte bij de buitendeur komt; een dak of raam is géén veilige vluchtroute.”
• Spreek van tevoren af wie voor wie zorgt. “Zoals voor kinderen, huisgenoten die slecht ter been zijn en huisdieren.”
• Houd ’s nachts de kamerdeuren gesloten. “Mocht er dan ergens brand ontstaan, dan loopt de rook niet direct naar andere ruimtes.”
• Probeer als je vlucht, deuren achter je te sluiten. “Die doen dienst als brand- en rookscheiding.”
• Houd je vluchtroutes en centrale ruimtes – hal, gang, trap, overloop, galerij – vrij van obstakels. In het donker kan een paar schoenen al een obstakel zijn.
• Zorg dat er een huissleutel op een vaste plek ligt.
• Als je buiten bent, bel je direct 112.
• Nooit doen: zelf proberen te blussen of snel nog even iets pakken. “Een vluchtroute die nog vrij was toen je besloot iets te pakken, kan al vol rook staan wanneer je het huis weer wilt verlaten. Je kunt dan niet meer terug. En spullen zijn vervangbaar, een mensenleven niet.”
• Wat te doen als de vluchtroute door rook of vuur wordt geblokkeerd? “Ga dan naar een afsluitbare ruimte met een raam of balkon. Leg als het even kan een natte lap bij de kier onderaan de deur. Bel direct 112 en laat hulpdiensten zo goed mogelijk weten waar je bent. In het algemeen zijn deuren minimaal dertig minuten brandwerend. Dat is voor de brandweer meer dan genoeg tijd.”

Woning versus appartementencomplex

Vluchten uit een eengezinswoning is anders dan uit een flat of appartementencomplex, benadrukt Avtzis. “In een woongebouw is de afstand tussen de eigen voordeur en de openbare weg langer. In een panieksituatie weten bewoners soms de snelste weg naar buiten niet, en ze weten misschien ook niet waar de brand of de rook vandaan komt. Dus het kan zomaar zijn dat je in je eigen woning veilig bent en vervolgens onbedoeld richting het risicogebied loopt.”

In een gedeeld gebouw zijn bovendien schachten en gangen waardoor de rook zich kan verspreiden. “Zeker als iemand tijdens het vluchten een deur open laat staan. Zo kan een brand bij één bewoner gevolgen hebben voor de andere bewoners. Sowieso moet je bij brand in een flat aan je buren denken, kijken wie er buiten ontbreekt en hulpdiensten informeren als er nog mensen in het gebouw zijn.”

Oorzaken woningbrand

Woningbrand wordt vaak veroorzaakt door menselijk handelen, weet Avtzis. “Meest voorkomende oorzaken van woningbrand zijn keukenbranden (denk aan vlam in de pan), schoorsteenbranden, roken, elektrische apparaten zoals de wasdroger, gevolgd door defecte accu’s, opladers en overbelaste stopcontacten. Wanneer een oplader kapot is, kopen mensen soms een nieuwe van een onbekend merk. Vaak laten ze opladers te lang in het stopcontact zitten. Soms zelfs met twee verlengsnoeren, het gebeurt! Dan kan de accu oververhit raken.”

“Daar komt bij dat door de energietransitie steeds meer mensen energie-opslagsystemen in huis halen. Die ze dan zelf, mogelijk ondeskundig, installeren. Soms zelfs op een bestaand stopcontact in een niet-aangepaste installatie. Tel daarbij op dat veel mensen spullen van brandbare materialen in huis hebben, zoals meubels van kunststof en geperste houtvezels. Dus zo zijn er wel wat risico’s.”

Natuurlijk is er regelgeving om brand te voorkomen, maar die is niet altijd afdoende. Avtzis: “Sinds 2024 is het expliciet verboden om brandbare objecten en obstakels in de vluchtroute van woongebouwen te plaatsen Maar ik zie in de praktijk helaas dat nog niet iedereen zich daaraan houdt.”

Spullen zijn vervangbaar, een mensenleven niet

Verzekeraars en adviseurs kunnen helpen

Bij de brandweer is heel veel kennis, maar ze heeft niet elke burger in kaart. Verzekeraars en adviseurs kunnen helpen bij voorlichting over brandveiligheid. “Intermediairs kunnen in hun adviesgesprekken en bij actief klantbeheer standaard het onderwerp brandveiligheid ter sprake brengen. Verzekeraars hebben een groot klantenbestand dat ze actief kunnen benaderen. Ze kunnen bijvoorbeeld verwijzen naar de website www.brandweer.nl, daar staat heel veel informatie op. Ook kunnen mensen een woningcheck doen en kijken welke maatregelen ze zelf kunnen nemen. Zie https://www.brandweer.nl/onderwerpen/woningcheck/. Want het kan iedereen overkomen.”