14 oktober ’26 – Onlangs werd media-aandacht besteed aan enkele kraakzaken van kapitale villa’s (dan wel toekomstige kapitale villa’s) aan de Amstel. Recent is door de Amsterdamse kortgedingrechter in een kraakzaak uitspraak gedaan en in de andere kraakzaak vindt op 20 augustus 2026 de mondelinge behandeling plaats. Omdat (langdurige) leegstand nu eenmaal het risico van kraken verhoogt, sta ik in deze column kort stil bij de (on)mogelijkheden voor de eigenaar van gekraakt vastgoed. Hoe zit het ook alweer?
Sinds 1 oktober 2010 geldt de Wet Kraken en Leegstand. Kort gezegd is het sinds die datum strafbaar om een leegstaand pand te kraken. Er zijn verschillende procedures om een kraakpand te kunnen ontruimen. Op 1 juli 2022 is de wet verder aangescherpt met de Wet Handhaving kraakverbod. De Wet Handhaving kraakverbod heeft betrekking op de strafrechtelijke ontruimingen. De bedoeling van die laatste wet is om sneller tot een ontruiming te komen. Uit een evaluatie in 2024 is echter gebleken dat het niet vaker tot een ontruiming komt. Het aantal kraakzaken is evenmin verminderd. Wel is gebleken dat de ontruimingen sneller verlopen. Dit komt doordat krakers door de nieuwe wet geen kort geding meer kunnen aanspannen tegen uitzetting.
Belangenafweging
Naast het doen van aangifte (van huisvredebreuk), kan een eigenaar ook een civielrechtelijk kort geding aanspannen waarin ontruiming wordt gevorderd. Bij een kort geding is het van belang dat de eigenaar een spoedeisend belang heeft (bij de ontruiming) en dat hij kan aantonen dat zijn belangen zwaarder wegen dan die van de krakers. Er wordt niet ontruimd voor leegstand…
In een recente uitspraak van de Amsterdamse kortgedingrechter ging het voor de eigenaar helaas mis (ECLI:NL:RBAMS:2026:8210). Het betrof een perceel aan de Amstel met nog enkele bedrijfshallen dat te koop stond met de bedoeling volledig herontwikkeld te worden. Tijdens een bezichtiging met potentiële kopers werd door de makelaar geconstateerd dat het aanwezige vastgoed gekraakt was en dat de krakers niet voornemens waren vrijwillig te vertrekken. Daarop startte de eigenaar een kortgedingprocedure:
De rechter stond eerst stil bij de belangenafweging: “De belangenafweging brengt in dit geval mee dat het belang van X tot uitoefening van zijn eigendomsrecht wordt afgewogen tegen het belang van de krakers bij voortgezet tijdelijk gebruik van het pand om in te verblijven (huisrecht) en het tegengaan van langdurige leegstand. Dit huisrecht is mede gebaseerd op de rechtspraak van het EHRM inzake artikel 8 van het EVRM. Het feit dat kraken strafbaar is, is in beginsel niet voldoende om het huisrecht van de krakers zonder meer opzij te zetten ten behoeve van het eigendomsrecht van X.”
De eigenaar had aangevoerd dat het gekraakte vastgoed -ondanks dat de eigenaar er zelf niet woonde- wel werd gebruikt, enerzijds als muziekstudio en anderzijds als opslag van meubels die via marktplaats verkocht werden. Aangezien het slechts ging om enkele verkoopadvertenties en het gebruik van de muziekstudio inmiddels was gestaakt, vond de rechter dat niet voldoende. Evenmin was de rechter onder de indruk van de concrete plannen voor de nabije toekomst. Slechts enkele dagen voor de zitting had de eigenaar aanvullende stukken ingediend bij de gemeente voor een vergunningsaanvraag, maar dat op korte termijn concreet uitvoering zou worden gegeven aan de bouwplannen was niet gebleken. Evenmin vond de rechter het overtuigend dat de krakers het verkoopproces in de weg zaten. Het aantal bezichtigingen was tot nu toe beperkt, bovendien ging het vooral om de herontwikkelingsmogelijkheden van het perceel zelf en de krakers hadden kennelijk toegezegd alle medewerking te zullen verlenen aan het verkoopproces.
Gebruik door krakers
Overigens gaf de rechter de krakers nog wel een reprimande. De wijze waarop zij het perceel gebruikten moest wel worden aangepast. Zij mochten niet meer de loonwerker die het gras kwam maaien de toegang weigeren en ook nieuwe geluidsoverlast zou voorkomen moeten worden, net als medewerking aan ((on)aangekondigde) bezichtigingen van de makelaar met potentiële. Ook krakers dienen zich behoorlijk te gedragen aldus de rechter…
Het is te hopen voor de eigenaar dat zich spoedig een daadwerkelijke koper aandient, zodat zijn belangen wel zwaarder zullen wegen. Leegstandbeheer voorkomt ondertussen een hoop problemen en vooral onnodige (advocaat)kosten. Wijs uw opdrachtgever daar dus op in geval van (langdurige) leegstand!
Auteur
Cornélie Arnouts, cornelie.arnouts@dentons.com (vastgoed advocaat & beroepsaansprakelijkheid)
