30 september ’26 – Een man loopt met zijn hond op een fietspad omdat daar geen voetpad aanwezig is. De hond loopt aan een uitrolbare lijn twee meter voor hem uit. Twee wielrenners komen hem tegemoet. Zij maken een noodstop en één van hen komt ernstig ten val. De wielrenner raakt de hond en de lijn niet.
Feit of fabel: De hondeneigenaar is niet aansprakelijk als een wielrenner valt zonder de hond of de hondenlijn te raken.
Een aangelijnde hond op het fietspad
In een uitspraak van de Rechtbank Oost-Brabant van 21 april 2026[1] ging het om een ongeval op een vrijliggend fietspad. Een man liet daar zijn hond uit. De hond liep ongeveer twee meter voor hem aan een uitrolbare hondenriem. Er was geen voetpad aanwezig. Ook regende en schemerde het. Daardoor was het zicht beperkt. Twee wielrenners komen de man tegemoet. Toen de wielrenners de man en de hond zagen, schrokken zij en maakten zij een noodstop. Eén van de wielrenners viel en liep ernstig letsel op.
De wielrenner stapte naar de rechter. Hij vroeg de rechtbank om vast te stellen dat de hondeneigenaar aansprakelijk is voor zijn schade. Ook vroeg hij om vergoeding van zijn schade door de hondeneigenaar en zijn aansprakelijkheidsverzekeraar.
In de procedure kwam onder meer het feit aan de orde dat de hond of de lijn niet door de wielrenner zijn geraakt. Maar was dat doorslaggevend?
Gevaarzetting
Bij de beoordeling van de aansprakelijkheid toetste de rechtbank aan de criteria uit het Kelderluik-arrest[2]. Die criteria helpen om te beoordelen of iemand een gevaarlijke situatie heeft veroorzaakt en daarmee onrechtmatig heeft gehandeld. Daarbij kijkt de rechter onder meer naar:
- de aard van het gevaar;
- hoe groot is de kans dat anderen onoplettend of onvoorzichtig zal zijn;
- hoe groot de kans is dat daardoor een ongeval ontstaat;
- de ernst van de mogelijke gevolgen;
- hoe bezwaarlijk het was om veiligheidsmaatregelen ter voorkoming te nemen.
In deze zaak viel die beoordeling nadelig uit voor de hondeneigenaar.
De man mocht op het fietspad lopen. Dat was op zichzelf niet verboden en ook niet direct gevaarlijk. Er was immers geen voetpad. Maar omdat hij het fietspad gebruikte, moest hij wel rekening houden met tegemoetkomende fietsers. Dat gold des te meer omdat het regende en schemerde, waardoor het zicht beperkt was.
De rechtbank woog ook mee dat fietsers niet altijd even oplettend of voorzichtig zijn. In Nederland wordt veel gefietst, ook door sportfietsers zoals wielrenners en mountainbikers. Zij rijden vaak met meerderen en kunnen hogere snelheden bereiken dan gewone fietsers. Daardoor kan sneller een ongeval ontstaan en de gevolgen van zo’n ongeval kunnen ernstig zijn.
Volgens de rechtbank had de man zijn hond daarom zo kort moeten houden dat hij de hond bij een onverwachte en plotselinge situatie (zoals tegemoetkomende fietsers) direct dicht naar zich toe kon trekken. Dat had hij niet gedaan. De hond liep namelijk twee meter voor hem uit op het fietspad.
Ook speelde mee dat eenvoudige voorzorgsmaatregelen mogelijk waren, zoals betere zichtbaarheid door verlichting.
Geen botsing, toch aansprakelijkheid
Dat de wielrenner niet tegen de hond of de hondenlijn was gebotst, maakte volgens de rechtbank niet uit. De rechtbank oordeelde namelijk dat dit niet afdeed aan het causaal verband tussen de aanwezigheid van (de lijn van) de hond op het fietspad en het ontstaan van het ongeval. Met andere woorden: ook zonder direct fysiek contact tussen de wielrenner en de hond, was het ongeval het gevolg van de gevaarlijke situatie die de hondeneigenaar had veroorzaakt.
De rechtbank heeft beslist dat de hondeneigenaar aansprakelijk is voor de schade van de wielrenner. Ook veroordeelde de rechtbank de hondeneigenaar en zijn aansprakelijkheidsverzekeraar hoofdelijk tot vergoeding van de (nog vast te stellen) schade van de wielrenner. Dat betekent dat de wielrenner het hele bedrag bij één van hen kan opeisen.
De vraag of er sprake was van eigen schuld aan de kant van de wielrenner (bijvoorbeeld door snelheid) bleef in deze procedure buiten beschouwing.
Feit of fabel?
De stelling “De hondeneigenaar is niet aansprakelijk als een wielrenner valt zonder de hond of de hondenlijn te raken.” is een fabel.
Ook zonder direct fysiek contact kan aansprakelijkheid ontstaan. Wie met een hond op een fietspad loopt omdat er geen voetpad is, moet rekening houden met fietsers. Bovendien moet de kort aangelijnde hond voldoende onder controle worden gehouden. In geval van slecht zicht, schemering of regen is zichtbaarheid van belang. Het is dan aan te raden dat zowel de wandelaar als de hond verlichting dragen.
Auteur
Sandra Groen, Senior specialist verzekeringstechniek schade bij de Vereende
[1] ECLI:NL:RBOBR:2026:3262, Rechtbank Oost-Brabant, C/01/419384 / EX RK 25-138
[2] https://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:HR:1965:AB7079